göldalı Köyü,irişti,Kars arpaçay göldalı köyü,Terekeme,karapapak,Kubilay şahin,Burhan Görken,kaz eti,çeçil peyniri,Çıldır Gölü
Üye Girişi
Şifremi Hatırlat Şifremi Hatırlat
| |
Yeni Üyelik Yeni Üyelik

Eklenti Kur
Radyo Radyo

Göldalı köyü için yapılmış Alternatif site
www.goldalikoyusitesi.tr.gg

Buradan Vimeoda bulunan videolarımızı izleyebilirsiniz...
Burhan Görken Video Burhan Görken Video

Siyasal Birikim Gazetesi
Mustafa Küpeli
Siyasal Birikim Siyasal Birikim

Siyasal Birikim 
Ulusal Haber Portalı
BİRİKİM BİRİKİM

Salih ŞAHİN'in  Kars´ta yayınlanan yerel gazetesi 
ÖLÇEK GAZETESİ ÖLÇEK GAZETESİ

Milliyet Gazetesi
MİLLİYET MİLLİYET

SERHAT 
BİRİKİM
SERHAT BİRİKİM SERHAT BİRİKİM

Arpaçay Kaymakamlığı
web Sitesi
ARPAÇAY ARPAÇAY

İnternet Haber sitesi
İnternet Haber İnternet Haber

Kafkas Haber Ajansı (KHA)
Kafkas Haber Ajansı Kafkas Haber Ajansı

ÇILDIR MANŞET

ÇILDIR HABER ÇILDIR HABER

Çeşitli Bilgiler Çeşitli Bilgiler



CanlıCanlı Yayın Yayın
SohbetSohbet Bölümü BölümüDolu dolu ve hoşça vakit geçirmek için
İletişimİletişim Formu Formuinfo@
Memurlar Memurlar

GÖLDALI KÖYÜ (İRİŞTİ) TARİHİ

  Gürcistan´ın Borçalı bölgesindeki köylerden Koçulu, Khavet,Söğütlü,İmir, Beyler, Bezekli ve kafkasya´nın değişik bölgelerinde yaşayan Karapapak-Terekeme Türklerinden olan köylülerimiz yaşadıkları bölge idaresince konan yüksek vergiye ve etnik baskılara  isyan ederek Osmanlı´ya göç etme kararı almışlardır. Bu göç Ağbaba yolu ile 1800´lü yılların başında Tahminen 1828 Türkmençay antlaşmasından sonra gerçekleşmiştir.iran ve Rusya arasında yapılan
bu antlaşma sonucu Kuzey Kafkasya tamamen Rusya´ya bırakılmıştır.
Bu tarihten sonra Rusya Erivan ve civarına ermenileri göç ettirerek
bu bölgelerde ermeni nüfüsunun çoğunluğu sağlamasına ve
Ermenistan´ın kurulmasına zemin hazırlamış, bölgede ikamet
eden
Terekemeler ve diğer Türk boyları köylerine yapılan baskılar ve
baskınlar sonucu göçe mecbur bırakılmışlardır
Köylülerimiz de muhtemelen bu tarihlerde  göçe zorlanmışlardır.
Çeşitli zorluklarla ve uzun sürede gerçekleşen bu göç sırasında bugünkü köyün bulunduğu yere ulaşılmıştır. Çoğu birbirine
akraba olan köylülerimiz köyün şimdi bulunduğu yere yerleşmiştir. Köyü kuran ilk sülalenin Keseyen ( Keseyenli) oğulları oldukları,daha sonra Yetim Ali´nin (Yetimalılar) ve diğerlerinin geldikleri söylenmektedir. Rivayete göre, arabalarının çamura saplanması veya bir taşa ilişmesi sonrası buraya yerleşmeye karar vermişlerdir. Köyün adı "İLİŞTİ" kalmış, zaman içerisinde "İRİŞLİ"adını almış, hükümet kayıtlarına  "İRİŞTİ" olarak geçmiş 1959 yılında köy adlarının zamanın hükümetince değiştirilmesi sırasında Çıldır Gölünün arkasında olduğu için "GÖLDALI KÖYÜ" adını almıştır.
1992 yılında Ardahan il olunca   Çıldır ilçesi Ardahan´a bağlandı, İdari olarak Kars vilayetinden  ayrılmak istemeyen   GÖLDALI  KÖYÜ  çevresindeki  8  köy ile  birlikte  1997 yılında referanduma  giderek  Çıldır  ilçesinden  ayrılarak,  Arpaçay  ilçesine, dolayısıyla Kars vilayetine bağlanmıştır..
Göldalı köyü kuzeyde  Aydıngün köyü, Güneyde Taşlıağıl v
e Taşbaşı köyü, Doğuda   Ermenistan, batısıda Çıldır gölü ve Çanaksu köyü ile komşudur.
Coğrafi  yapısı  bakımından plato  yapıya   sahiptir.Denizden  seviyesinden yüksekliği 1960  metre  olup  doğu  Karadeniz  iklimi  hüküm  sürmektedir. Geçim kaynağı  Hayvancılık ve  Çiftçiliktir

GÖLDALI KÖYÜNDE YAŞAMIŞ SÜLALELER


1-Ali Eşref Tintaş Ailesi:Köyde tek hane olan bu ailenin soyadı "TİNTAŞ" dır. Abdullah (Edo) Tintaş´ın babası İskender oğlu Ali Eşref Tintaş 1871 doğumlu olrak nufus kaydında ilk sırada yer alıyor. Borçalı-Fahralı köyünden gelmişler.
2-Ali Güven Ailesi: Köyde tek hane olan bu ailenin soyadı "GÜVEN" dir. Şahmettin Güven´in babası olan Osman oğlu Ali Güven 1889 doğumlu olarak nufus kaydında ilk sıradadır
3- Bala Allahverdigil: Bu ailenin soyadı "DUMAN"dır. Nufus kayıtlarında Allahverdi-Senem oğlu Mürsel Kulu Duman 1882 doğumludur. Borçalı- Beyler köyünden gelmişler.
4- Çopurlar: Soyadları "KARATEPE" dir. Nufus kayıtlarında Süleyman oğlu Mehmet Karatepe 1886, Mahmut Karatepe 1898, Musa oğlu Ahmet Karatepe 1876 doğumludur. Borçalı Arıklı köyünden gelmişler.
5-Defgolar: Soyadları "KOÇYİĞİT" dir. Resmi kayıtlarda Piri oğlu Mehmet Koçyiğit 1884 doğumlu olarak ilk sırada yeralıyor. Borçalı-Arıklı´dan gelmişler.
6-Derviş Halilgil: Soyadları "KARABULUT"tur.Nufus kayıtlarında ilk sırada Yunus oğlu 1913 doğumlu Cafer Karabulut yer alıyor

 7-Emirgil: Soyadları "KOCA" dır. Garcavel ile aynı ocaktan ayrılmadırlar. Daha sonra Garcavel Muş Bulanık Odunçor (Arakonak) köyüne göç etmiş. ibrahim oğlu Emir Koca 1904, Kardeşi Kurban Koca 1925 doğumludur

8-Garcaveller: Muş-Bulanık  Odunçor ( Arakonak) köyüne göç etmişler. Emirgil ile aynı sülaleden ayrılmalar.

9-Hacı Memmetgil: Soyadları "ARAS" tır. Bu sülalenin bir kısmı Selim- Bayburt köyüne göç etmişlerdir. Nufus kayıtlarında ilk sırada Kanber oğlu Hacı Memmet Aras (1889) var. Borçalı- Bezekli köyünden gelmişler.

10-Kara Abdullahlar: Köyde en fazla haneye sahip olan sülaledir. Kara Abdullah sülalesi 3 farklı soyadı almışlar. "KARA", "MACİT" ve "MEN". Muhammed oğlu Kara Abdullah´ın 4 oğlu vardı. Allahverdi, Şahverdi, Hakverdi ve Hanverdi. Allahverdi´den olanlar "KARA "soyadını almışlardı. Allahverdi oğlu Ahmet Kara 1870, Ahmet oğlu Aydemir Kara 1896 doğumluydu. Şahverdi´den olanlardan Abuş (1884) ve Kurban (1864) "KARA" soyadını almışlar, Namaz (1888) ise "MACİT" soyadını almış. Hakverdi´den olanlar "MEN" soyadını almış, Hakverdi oğlu Murat Men 1877 doğumluydu. Molla İsmail´de Kara Abdullah sülalesindendir. Eyüp, Mevlüt ve Nusret´in babası olan Molla İsmail oğlu Abbas Kara 1888 doğumluydu. Hüccet´in babası olan Molla İsmail oğlu Hüseyin Kara ise 1884 doğumluydu. Borçalı -Arıklı´dan gelmişler.

11-Keseyenliler: Soyadları "GÖKBULAK" dır. Köyü ilk kuran sülale olduğu söyleniyor. Resmi nüfus kayıtlarında ilk sırayı 1884 doğumlu İsmail oğlu Ellez Gökbulak alıyor. Borçalı Arıklı´dan gelmişler.

12-Kısıremenler: Bu sülale Veyveler ile aynı ocaktan ayrılmışlardır. Mustafa Oğlu Daşdemir´den olanlar "GÖRKEN" Mustafa´nın kardeşi Ahmet´ten olanlar "DEĞER" soyadı ile anılmaktadır. Susuz-İncesu köyüne göç edip orada "DEĞER" Soyadını almışlardır.

13-Koçkarlılar: Bu sülalenin bir kısmı Muş-Bulanık- Yoncalı köyüne göç etmiş. Göldalı köyünde yaşayanlar aynı ocaktan ayrılmış olmalarına rağmen 3 farklı soyadı ile adlandırılmışlardır. "KOÇKARA", "KARAKOÇ", ve "KOÇKAROĞLU" Resmi Nüfus kayıtlarında ilk sırada 1864 doğumlu Kerim oğlu Ali Koçkar, İbrahim oğlu 1910 doğumlu Mahmut Karakoç, Abdülkerim oğlu 1897 doğumlu İsmail Koçkaroğlu yer almıştır. Borçalı- Goçulu´dan gelmişler.

14-Kulugil: Soyadları "ŞALE" dir. Sülaleye adını veren Ali´nin babası Kulu´dur. Kulu oğlu Ali 1881 doğumludur.

15-Kurban Koç Ailesi: Köyde tek hane olan bu ailenin soyadı "KOÇ" tur. Kerim Koç ile soyad benzerliği var, akrabalığı yoktur. İhsan´ın babası Muharrem oğlu Kurban Koç 1911 doğumlur.

16-Kürt Kerimgil: Köyde tek hane olan bu ailenin soyadı "KOÇ" dur. Nufus kaydında ilk sırada Hacı oğlu 1897 doğumlu Kerim Koç yer alıyor. Revan kürtlerindendir. Revan´dan gelmişler.

17-Köse Aliler: Henüz Bilgi Yok

18-Lelegil: Soyadları "KURDAŞ" dır. Nufus kayıtlarında ilk sırada Lala oğlu Ali Kurdaş (1883) var. Alişan, Mulazım ve Nazım Ali´nin oğullarıdır.

19-Memetiler:  Önce Sarıkamış- Handere´, daha sonra , Bayburt ve Bulanık Arakonak (Odunçor) köyüne göç etmişler

20-Nazlıoğulları: Soyadları "NARİN"dir. Nufus kayıtlarında ilk sırada Allahverdi oğlu Ali (1874) yer alıyor

21-Oruçgil: Soyadları "ŞAHİN"dir. Resmi kayıtlrda ilk sırada 1871 doğumlu Oruç oğlu Yusuf Şahin, 1881 doğumlu, Mustafa oğlu Molla Mehmet Şahin, 1891 doğumlu Nebi Şahin ve 1854 doğumlu Himmet oğlu Bayram Şahin yer alıyor Borçalı- Bezekli´den gelmişler.

22-Papıllar: Soyadları "KARAKAYA" dır.Resmi kayıtlarda ilk sırada Osman oğlu 1871 doğumlu İsa Karakaya yer alıyor. Aynı sülaleden olan Süleyman oğlu Daşdan Karakaya 1877 doğumludur. İsakgil ile aynı ocaktan ayrılmalar. Melekli  veya Arıklı´dan geldikleri tahmin ediliyor.

23-Potoşgil: Soyadları "KUZEY"dir. Nufus kayıtlarında Ali oğlu Bilal (1891) 3. sırada yer alıyor. İhsan Koç´un babası Muharrem oğlu Kurban Koç (1911) Bu sülaledendir. Borçalı- Fahralı köyünden gelmişlerdir..

24-Piyolar: Soyadları"OLGUN"dur. Nufus kayıtlarında Piyade oğlu Namaz (1864) ilk sırada yer almaktadır.

25-Sarı İsmailgil: Bu sülale "SARI", "KANAT" ve "YUMRUKTAY" olmak üzere 3 farklı soyadı almışlardır. Nufus kayıtlarında Dede oğlu Celil Sarı 1878,Kurban oğlu Mustafa Yumruktay 1883, İbrahim oğlu İsmail Kanat 1911 doğumludur.Yumruktay soyadını taşıyanların bir kısmı Kars Masucuk köyüne göç etmişlerdir. Vanazalı Hümbetgil ile  aynı ocaktan olduğu söyleniyor.

26-Sefergil: Bu sülale iki farklı soyadı almışlar.Kerem ve Şaban´ın babası olan İsmail "KARADENİZ" soy adını almış, Köroğlu´nun babası Bayram ise "GÖKDENİZ" soyadını almış

27- Terekeme Aligil: Soyadları "BAL"Bu aile köyde tek hane olarak yaşamış. 1965 yılında Kamil Balı´ın vefatından sonra Kars merkeze göç etmiş.

28-Vanlıoğlu: Soyadları"KARA" olan bu sülalenin Karaabdullah ile akrabalığı yoktur. Sadece soyadı benzerliği var. 1907 Doğumlu olan İbrahim Halil oğlu Hüseyin Kara´nın Van´dan gelip köye yerleştiği söyleniyor

29-Velipaşagil: Soyadları "YILDIZ" dır. Nufus kayıtlarında ilk sıralarda Asker oğlu Baba Yıldız (1884), Asker oğlu Hasan Yıldız (1902) ve Osman oğlu Emir Aslan Yıldız (1884) yer alıyor.

30-Veyveler: Soyadları "GÖRKEN" dir. Göldalı Köyüne gelmeden önce 10 yıl kadar Kakaç köyünde kaldıkları ve bu köydeki "PAPAKÇILAR" ile aynı ocaktan ayrılma oldukları söyleniyor. Mustafa oğlu Daşdemir Görken 1851 doğumludur. Daşdemirin iki oğlu vardı Ayvaz (1879) ve Şahaz (1895) Bu sülaleden Daşdemir´in kardeşi Mustafa oğlu Şamil Muş-Bulanık-Teyğut köyüne göç etmiş ve orada "ÖNCÜL" soyadını almış. Kısıremenlerde bu sülale ile aynı ocaktan ayrılmışlardır. Kısıremenlerden Allahyar ve Osmanın babası Ahmet, Daşdemir ve Şamil´in babası Mustafa ile kardeştir. Kısıremenler Susuz-İncesu köyüne göç etmişler ve "DEĞER" soyadını almışlar.

31-Yetim Aligil: Soyadları "AYDIN"dır. Ali oğlu Nebi Aydın 1862 doğumluydu. Nebi´nin 2 oğlu vardı. Şenlik (1874) ve İskender (1879).

32-İmir Aligil: Soyadları "BAYRAK" olan bu sülalenin Borçalı Başgeçit´e bağlı İmir köyünden gelip yerleştiği için köyde İmir Ali olarak anılıyorlar. Nufus kaydında ilk sırada olan Ali oğlu İsmail 1876 doğumludur

33-İsakgil: Soyadları "GÜNGÖR" dür.Rüstem oğlu İshar Güngör 1864 doğumludur, oğlu Mustafa 1889 doğumludur.Hasan oğlu Halil (Hevil) 1897 doğumludur. Papıllar ile aynı ocaktan  ayrılmalar. Melekli veya Arıklı´dan gelmişler.

34-Şenay Ailesi: Bu ailenin soyadı "ŞENAY"dır.  Nazlıoğulları ile aynı sülaledendirler. Nufus kaydına ulaşamadığımız Şenlik, Yusuf ve Nasip Şenay 3 kardeş olarak köyde yaşadılar. 



1850-1913 yılları arasında yaşamış olan ünlü halk ozanı Aşık Şenlik, "Bir benim atıma deh deyin kızlar" adlı şiirinde Göldalı Köyü yakınındaki "Karabalık Suyu" diye adlandırılan yerde atının çamura saplanması ve Göldalı köyünden gelen kızlardan yardım istemesini konu etmiştir. Yine 1800 yıllarda yaşamış olan Kunduzğap´li Aşık Urfani´nin yazmış olduğu bir şiirinde buradaki köy adları içerisinde Göldalı köyü ( İRİŞTİ) adı da geçmektedir.

    BİR BENİM ATIMA DEH DEYİN
   

   Aşık Şenlik’inDeh Deyin Kızlar Türküsünün geçtiği yer ve hikayesi


    Aşık Şenlik bir bahar ayında Kars’tan kara atı ile köyüne giderken, İrişti (Göldalı) köyünün  altındaki karabalık suyu denen yerde, atı çamura batmış. Mevsim bahar, karlar erimiş, yer nefes vermiş, toprak suya doymuş. Birde baharda yağan yağmurlar haliyle karabalık suyu bataklık bir duruma gelmiş. Aşık Şenlik köyü Suhara’ya (Yakınsu)gidiyor;  yolu mecburen İrişti köyünün altındaki Karabalık Suyundan geçiyor.

     Bu arada bahar mevsiminde dağlar, ovalar çiçeklerle bezenmeye başlamış, kışın kar altında kalmış beyaz örtüyle kaplanmış çayırlar, tarlalar baharın gelmesiyle yeşermiş. İrişti’den Çıldır gölüne, oradan karşı kıyıda Kısır Dağına, çimen, çiçek bir birini çağırmış. Yeşil bütün güzelliği ile örtmüş dağları ovaları, Doğada tek renkolmaz. Hele Çıldır ovasında hiç olmaz. Her renkte çiçeklerle süslenmiş Çıldır ovası. Birde baharın kokusu, Adeta çiçek çiçeği çağırır demiştim ya bunca güzelliği gören gözler durur mu? durmaz. Toplanır İrştinin gelini, kızı ÇıldırGölü kıyısına yakın Leylus harabelerinin bulunduğu yere giderler. Yemlik, gımı,tere, yarpuz toplamaya, bir o kadar da gezmeye, bu güzelliklerin içinde olmaya giderler. Benim gördüğümde 90 lı yaşlarında olan Sedir Nene o zaman 30 luyaşlarındaydı yani daha kırk dememiş. Yanındaki İrişti’nin diğer kızları,gelinleri hep birlikte Karabalık suyunu geçip göl yakınındaki Leylus’agiderler.

     İşte tam burada Karabalık suyunda bir atlının atının battığını, atını bataktan çıkarmaya çalıştığını görürler. Atlıda onları görür. Atlı sıradan bir atlı değil. Sözünü esirgemeyen, sazın ve sözün ustasıdır. Kars´tan , Gürcistan´a, Borçalı´dan Erivan´a, Azerbaycan´dan İran´a, Tebriz´e ünü yayılmış, saz-söz ustası Aşık Şenlik´tir bu. Başında Karapapağı elinde kamçısı ile atını çıkarmak için onlardan yardım ister.  

      ?Kızlar, anam, bacım bir yardım edin atımı çıkarın, kiminiz yalından, kiminiz kuyruğundan bir benim atıma deh deyin çıkaralım ? der. Kızlar , gelinler önce yardım etmek istemez, çekinirler yabancıdan. Sonra içlerindeki yaşça daha büyük olanlar yardımisteğini geri çevirmez. Yolda kalana yardım etmek sevaptır, der atı çıkarmaya yardım ederler. Ama yabancıyı daha tanımamışlardır. Kızlardan biri olan Mine ata biraz sert darbeler vurur. İşte o zaman Şenlik Baba dayanamaz, dilinin ucuna geleni söyler.


Uzak yerdenmende burya gelmişem,
Ayva kimi sararıban solmuşam.
Atımı batırıf yolda galmışam
Deh deyin gızlar deh deyin,deh deyin.


Bu sırada aralarında Sedir Nene ile birlikte bulunan, Hannene, Hatem, Gülavatın, Gözel ve diğer gelin ve kızlar atı yavaş yavaş çıkarırlar. Şenlik Baba’nın çalıp söylediğini gören Sedir Nene  AşıkŞenlik’i tanır. Heyecanla kızlara yönelir. ?aman kızlar bu Aşık Şenlik’dir bizi rezil eder. Tez olun atı çıkarın.’ kızlar, gelinler atı çıkaradursun Aşık Şenlik türküsüne devam eder.

 
Mende gelerdimo Gars´ın elinnen,
Eğlenin eğeri alem belinnen.
Kimi guyruğunnan kimi yalınnan,
Deh deyin gızlar deh deyin,deh deyin.

Naçar galdım aman kömeh eyleyin,
Derisi zayıfdı  gızlar  gözdeyin.
Kimiz zoğma vurun kimiz bizdeyin,
(Bir yan´na yığın,bir yannı düzdeyin)
Deh deyin gızlar deh deyin,deh deyin.

Yağşıdı bu yerlerin bahar yazı
Ötüşer ördeği,çığrışer gazı
Yığ´lıf  İrişdi´nin gelin gızı,
Deh deyin gızlar deh deyin,deh deyin.

Bu yerlerin ne hoş olur havası..
Goç yiğidin esgih davası.
Budur  Gul Şenniğin size duvası
Deh deyin gızlar deh deyin,deh deyin.




Burhan Görken

Kaynak: Aşık Ömer Duman -Yılmaz Ağbulak



Turnalar


Lavas geçidinden bağla katarı,
Zerşat ın düzünden gelin turnalar.
Kümbete uğrama konak etmezler
Karşı Taşbaşı, bilin Turnalar.

İrişti, Külveran kalsın sağ yana
arada sırada in Kamervan a
Aldız sesizliktir Cala Virane
orada da bir şadlık alın turnalar

Sefil Akçakale dönüştü yaza
Uğrama Kakaç a belki yaza,
Sudeğen den doğru in sen Canbaza
Çıldır çukurunu Bilin Turnalar

Zinzal lar çekilip yüzden yüze
Sor Çamdıra nın halini acaba nice
Suhara mahsurdur bari bir gece
orada misafir olun turnalar

Purut piyadedir Koğze ziyade
Urta ile Meredis vermesem yada
Kırk çalak başı in Zurzuna da
orda bir şadlık salın turnalar

Yönün döndür Atavan ın sağına
Kuşluk mahalinde Ardahan ın çayına
İkindi zamanı Cinler dağına
Kunduz Köydür köyünü bilesen turnam

Urfani yem içtim haktın bir bade
Türkmen in elleri hepsi yaylada
nazlı yarda salarmı bizi yada
Yardan bir haber alasan turnalar

Aşık Urfani-kunduzğep

 

     



GÖNDERİLEN YORUMLARGÖNDERİLEN YORUMLAR

Ekleyen: EMİRHAN YILMAZ 28 Haziran 2016, Salı 09:31
Memetiler Bulanık'ın Teygut değil Arakonak (Odunçor) köyüne yerleşmişlerdir.
YORUM GÖNDERYORUM GÖNDER
  Adınız Soyadınız :
  Mesajınız :
Not : Lütfen küçük harf kullanınız. Maksimum 500 karakter

Önemli Not : Gönderilen mesajlar sistem tarafından kayıt altına alınmakta olup site yöneticileri tarafından görülmektedir. Lütfen bu hususa dikkat edelim ve başkalarını rahatsız edici mesajlar göndermeyelim.
Sayfa Üretim süresi :0,0264

Site Yönetimi: Burhan Görken , Kubilay Şahin
Göldalı Köyü Web Portalı http://www.goldalikoyu.com

Tam Ekran